Dieta antyrakowa - jakie związki pomagają nam walczyć z rakiem?

Co roku w październiku zwraca się uwagę na profilaktykę raka piersi. Przypomina się wtedy o bezpłatnej mammografii dla kobiet w wieku 50-69 lat, kładzie się nacisk na samobadanie piersi. Październik jest okazją, by przypomnieć, że nowotworom można zapobiegać. I trzeba.

W 2010 roku liczba zachorowań na nowotwory w Polsce wzrosła do 140,5 tys. zachorowań (70 tys. u mężczyzn i 70,5 tys. u kobiet). Najczęściej występującymi nowotworami u mężczyzn są nowotwory płuca, następnie nowotwór gruczołu krokowego i rak jelita grubego. Kobiety najczęściej umierają na nowotwór piersi, jelita grubego i raka płuca.

Bardzo duże znaczenie w walce z nowotworami ma profilaktyka pierwotna – czyli zapobieganie ich wystąpieniu. A czy zdajemy sobie sprawę jak istotną rolę w zapobieganiu nowotworom ma dieta? Mimo, iż przy niektórych nazwach można połamać sobie język, warto przeczytać o ich wpływie na nasz organizm i wprowadzić większe ilości tych produktów do diety.

Jakie dokładnie związki pomagają nam walczyć z rakiem i gdzie możemy je znaleźć?

1. Polifenole roślinne

Występują w warzywach, owocach i innych roślinach i chronią nas przed promieniowaniem ultrafioletowym i wolnymi rodnikami tlenowymi (bardzo szkodliwymi związkami, które powodują starzenie się komórek). Grupa jest bardzo liczna, zawiera ponad 8000 różnych związków, m.in. kwasy fenolowe, flawonoidy, terpenodiy, związki azotowe. A gdzie możemy je znaleźć? Kwasy fenolowe znajdują się w kawie, białych winogronach, oliwkach, jabłkach, wiśniach, brzoskwiniach, gruszkach, pomidorach, zbożach, szparagach, jagodach, jeżynach, malinach, borówkach, orzechach włoskich. Flawonoidy znajdziemy w cytrusach, czerwonej papryce, selerze, czarnej herbacie, czerwonym winie, gorzkiej czekoladzie, nasionach roślin strączkowych (grochu, fasoli, soczewicy), aronii, jeżynach, malinach, wiśniach, truskawkach, czarnym bzie, jabłkach, ciemnych winogronach. Terpenoidów szukajmy w koprze włoskim, szałwii, melisie, kolendrze, nasionach roślin strączkowych, szpinaku, marchewce, burakach. Związki azotowe znajdują się w warzywach krzyżowych – kapuście, brukselce, kalafiorze, brokułach i w rzodkiewce, rzepie, jarmużu, rukoli, chrzanie, gorczycy.

2. Glukozynolany

Ich przeciwnowotworowe działanie wiąże się z ochroną DNA komórek przed uszkodzeniami spowodowanymi wolnymi rodnikami i innymi czynnikami kancerogennymi, które powodują mutację komórek, a w konsekwencji prowadzą do rozwoju choroby nowotworowej. Dodatkowo, wykazują działanie  antyprzerzutowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. Brzmi zachęcająco, prawda? W takim razie gdzie możemy je znaleźć? Przede wszystkim w brokułach, a także w warzywach krzyżowych – kapuście, brukselce, kalafiorze.

3. Fitoestrogeny

Charakteryzstyczną cechą tych związków jest ich podobieństwo do ludzkich hormonów – estrogenów, co może być wykorzystane w profilaktyce i leczeniu chorób hormonozależnych, w tym też nowotworów – między innymi nowotworów piersi i prostaty. Tu także wyróżniamy kilka grup, m.in.: izoflawony, lignany, stilbeny, kumestany. Izoflawony znajdziemy w soi i jej przetworach, nasionach roślin strączkowych. Lignany w nasionach lnu, pełnoziarnistych produktach zbożowych, orzechach, nasionach słonecznika, sezamu, oliwie z oliwek, truskawkach, kawie, herbacie. Stilbenów szukajmy w czerwonym winie (większość z nas na pewno słyszała o resweratrolu i jego dobroczynnym wpływie na układ sercowo-naczyniowy), czerwonych winogronach, owocach jagodowych, owocach morwy, orzechach ziemnych. Kumestany znajdują się w kiełkach soi, pędach lucerny i szpinaku.

4. Antocyjany, karotenoidy

To barwniki roślinne, które nadają piękne kolory warzywom i owocom. Antocyjany możemy znaleźć w czerwonych, purpurowych lub niebieskich owocach/warzywach takich jak kapusta czerwona, rzodkiew, owoce jagodowe, winogrona, jabłka. Badania wskazują, że ich spżycie obniża ryzyko wystąpienia chorób  sercowo-naczyniowych, cukrzycy, zapalenia stawów oraz niektórych nowotworów (np. jelita grubego i skóry) poprzez swoje działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne. Karotenoidy znajdziemy w żółtych, pomarańczowych i zielonych warzywach/owocach, np. w marchwi, pomidorach, papryce, dyni, szpinaku, kapuście włoskiej, melonie.

5. Błonnik pokarmowy

Czy wiemy co to jest tak naprawdę błonnik? To części roślin, które jemy, jednak nie zostają one strawione przez co zwiększają masę kałową, przyspieszają jej pasaż przez jelita i zostają wydalone. Do grupy błonnika zalicza się wiele substancji, z których część jest rozpuszczalna, a część nie. Jego działanie ma  korzystny wpływ w profilaktyce chorób układu sercowo – naczyniowego, ale także w profilaktyce raka jelita grubego. Pojawiły się również doniesienia, że może mieć korzystny wpływ w obniżaniu ryzyka nowotworu piersi u kobiet w okresie pomenopauzalnym. Inne badania sugerują także, że spożycie więcej niż dwóch porcji produktów pełnoziarnistych zawierających duże ilości błonnika powoduje obniżenie ryzyka zachorowania na nowotwór trzustki.

Jak widać najwięcej dobrego możemy znaleźć w warzywniakach, lub jeśli mamy dostęp – w przydomowych ogródkach. Śmiało wprowadzajmy do diety warzywa i owoce – jeśli komuś brakuje inspiracji, być może pomoże kalendarz sezonowości, o którym pisaliśmy TUTAJ. Pamiętajmy, by wybierać pełnoziarniste produkty zbożowe, które mają więcej błonnika niż „białe” pieczywo, sięgajmy częściej po kasze (gryczaną, pęczak), eksperymentujmy z nasionami roślin strączkowych. Wystarczy „tylko” zmienić dietę, by czuć się lepiej i żyć dłużej!

Bibliografia:

Tagi: