RTG

Promienie rentgenowskie (nazwane przez ich odkrywcę Wilhelma K. Röntgena promieniami X) wykorzystywane są w diagnostyce medycznej od ponad 100 lat. Obraz rentgenowski otrzymuje się dzięki zjawisku różnic pochłaniania promieniowania rentgenowskiego przez różnorodne tkanki ciała. Przechodzące przez ciało promieniowanie rtg powoduje zmiany na błonie fotograficznej, zależne od stopnia jego pochłaniania i natężenia, co daje obraz tkanek i narządów wykorzystywany w diagnostyce.

Gęste obiekty, takie jak kości i kawałki metalu, charakteryzujące się wyższym współczynniku pochłaniania promieniowania na zdjęciu przedstawione są jako obiekty „białe”, miejsca o niższym współczynniku pochłaniania promieniowania ( tkanki miękkie, obszary powietrzne) widoczne są na zdjęciu jako miejsca czarne lub szare. Konwencjonalne zdjęcia rentgenowskie wykorzystuje się do diagnostyki chorób układu kostnego, chorób płuc, czy jamy brzusznej, układu pokarmowego i moczowego, gruczołów piersiowych.

Promieniowanie rentgenowskie, a zdrowie

Zaznaczyć należy, że promienie rentgenowskie nie są obojętne dla zdrowia, dlatego należy ograniczyć wykonywanie tego typu badania do niezbędnego diagnostycznego minimum. Obraz rentgenowski jest sumą nakładających się na siebie cieni i czasami trudno jest ocenić poszczególne jego elementy, dlatego z zasady badanie przeprowadza się za pomocą dwóch zdjęć w prostopadłych do siebie rzutach, nazwanych projekcjami. Wyróżniamy:

projekcję A – P (anterior – posterior, przednio – tylna)

projekcję P – A (posterior –anterior, tylno – przednia) 

projekcję boczną (lewa i prawa) 

Zastosowanie

Stosunkowo najłatwiej jest za pomocą zdjęcia rentgenowskiego stwierdzić złamanie kości. Uwidacznia się ono jako przerwanie struktury kostnej, czasem z przemieszczeniem fragmentów kości. Zdjęcia RTG stosuje się również jak podstawowe narzędzie w obrazowaniu klatki piersiowej w diagnostyce chorób płuc. W interpretacji obrazów RTG należy pamiętać o ważnej zasadzie- ponieważ są to obrazy negatywowe: zacienieniem nazywa się jasne pola zdjęcia, natomiast przejaśnienia to obszary ciemne.

Przy pomocy promieni rentgenowskich można rozpoznać m.in.: 

  • zapalenie płuc ( na zdjęciu widoczne są tzw. zacienienia w obrębie tkanki płucnej, dających na zdjęciu „jasne” obszary, które w normalnych warunkach nie występuje, a świadczy o nacieku zapalnym),
  • rozedmę i POChP ( w badaniu rentgenowskim zaobserwować można obniżenie przepony, zwiększenie wymiaru przednio-tylnego klatki piersiowej i zwiększenie przejrzystości płuc),
  • raka płuc (badanie rentgenowskie obrazuje bardziej zaawansowane zmiany, niemożliwe jest uwidocznienie nowotworów o średnicy mniejszej niż 1 cm),
  • pylice (widoczne w badaniu zmiany są różnej wielkości, różnorodnego kształtu i wielkości zacienienia, odzwierciedlające guzkowate zmiany, w obrębie których czasem występują zwapnienia, dające zmiany o większym wysyceniu dzięki czemu są lepiej widoczne na zdjęciach),
  • gruźlicę (na zdjęciu RTG obserwujemy nacieki i jamy, najbardziej typowe położone w szczytowych częściach płuc).

Opracowanie: prof. dr hab. Urszula Zaleska-Dorobisz