USG - ultradźwięki na tapetę

Badanie USG polega na wysyłaniu i odbieraniu fal ultradźwiękowych za pomocą specjalnej głowicy, którą przykłada się do powierzchni ciała pokrytej żelem. Badanie za pomocą ultradźwięków jest całkowicie bezpieczne i nieszkodliwe dla pacjenta i badającego, może być wykonane w każdych warunków i może być wielokrotnie powtarzane, co może mieć znaczenie dla śledzenia postępów choroby oraz wyników leczenia.

Jak działa USG?

Tkanki mają określone własności akustyczne, co powoduje powstawanie zróżnicowanych fal odbitych, które następnie są odbierane przez głowicę i po komputerowej obróbce przetwarzane na obraz w czasie rzeczywistym. W tkankach miękkich, z których w większości zbudowane są narządy (np. wątroba, nerki) ultradźwięki rozchodzą się w postaci fal podłużnych, a w kościach towarzyszom im również fale poprzeczne. Fala ultradźwiękowa rozchodząca się w tkankach ulega odbiciu, załamaniu, ugięciu, rozproszeniu i absorpcji. Ilościowy udział tych zjawisk odpowiednio przetworzony, pozwala uwidocznić powierzchnie graniczne narządów i tkanek miękkich. Za pomocą ultradźwięków można bezboleśnie i nieinwazyjnie określić nie tylko wymiary badanych narządów oraz zmiany echostruktury, ale także ocenić ich funkcję przez oglądanie ich w ruchu wraz z przepływającą krwią. W zależności od częstotliwości fal ultradźwiękowych można uzyskać obraz struktur położonych głębiej (ultradźwięki o niższych częstotliwościach) oraz położonych płycej (ultradźwięki o częstotliwościach wyższych).

Zastosowanie

Najczęściej wykonywane jest USG jamy brzusznej w diagnostyce bólów brzucha różnego pochodzenia. Stosując to badanie można ocenić morfologię i funkcję wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, nerek, trzustki, śledziony, aorty i dużych naczyń, pęcherza i prostaty, macicy i jajników. Przed wykonaniem badania pacjent powinien zażyć środki przeciw wzdęciom a w przypadku oceny pęcherza moczowego oraz narządów miednicy mniejszej badanie należy wykonać na wypełnionym pęcherzu moczowym.

Równie istotne jest stosowanie badania ultrasonograficznego w monitorowaniu rozwoju płodu. Wykonanie USG raz w każdym trymestrze ciąży pozwala wykryć nieprawidłowości, ocenić wielkość, rozwój oraz narządy dziecka. Szczególnie ważne jest zbadanie serca płodu w celu wykrycia ewentualnych wad wrodzonych.

Ultrasonografię stosuje się także do badania naczyń krwionośnych z wykorzystaniem <strong>zjawiska Dopplera</strong> (związane ze zmianą częstotliwości źródła sygnału poruszającego się względem obserwatora). Technika ta pozwala na ocenę charakteru, prędkości oraz kierunku przepływu krwi w naczyniach krwionośnych, co w praktyce zostało wykorzystane do oceny tętnic naczyń krwionośnych , ich patologii zarówno w odniesieniu do naczyń tętniczych jaki i żylnych. Badanie dopplerowskie ma znaczenie podstawowe jako nieinwazyjna metoda w rozpoznawaniu miażdżycy tętnic oraz schorzeń dotyczących układu żylnego.

Badanie USG stanowi podatkowe narzędzie we wczesnym wykrywaniu chorób nowotworowych zarówno u dzieci jak i u dorosłych. Badanie jamy brzusznej pozwala na wykrycie i ocenę guzów nowotworach wątroby, pęcherzyka żółciowego, trzustki, nerek i pęcherza moczowego. Badanie USG za pomocą specjalnych głowic wprowadzanych do jam ciała (endosonografia) umożliwia diagnostykę chorób prostaty oraz jelita grubego (głowica wprowadzana jest przez odbyt do jelita grubego), a także badanie macicy i jajników w celu wykrycia ewentualnych zmian w postaci torbieli czy mięśniaków (badanie przeprowadza się za pomocą głowicy wprowadzonej przez pochwę).

Ultrasonografia może być także wykorzystana do badania narządów małych położonych powierzchownie, takich jak tarczyca, ślinianki, jądra, gruczoły piersiowe, węzły chłonne, a także oko. Badanie ma zastosowanie w diagnostyce i ocenie układu kostno- szkieletowego w celu wczesnej diagnostyki zmian pourazowych stawów, ścięgien i mięśni, czy zmian zapalnych tkanek miękkich. U noworodków i niemowląt wykonuje się je dla oceny mózgu, wykorzystując jako dostęp ciemiączko.

Opracowanie: prof. dr hab. Urszula Zaleska-Dorobisz

Zdjęcie: www.usg.edu.pl