Fakty i mity zdrowego odżywiania

mat. własny

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia, wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Racjonalne żywienie polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach odpowiadających jego potrzebom.

Z wielu doniesień wynika, że należy edukować społeczeństwo w zakresie zasad zdrowego żywienia. Mimo że większość ludzi deklaruje ich znajomość, to jednak nie stosuje się do nich w życiu codziennym. W dzisiejszych czasach temat odżywiania oraz zdrowego stylu życia jest bardzo popularny. Niestety wielu ludzi czerpie swoją wiedzę z nie zawsze wiarygodnych i rzetelnych źródeł. O żywieniu wiele przeczytać można w internecie, jednak nie wszystkie informacje, które tam znajdziemy, są prawdziwe.

Kierowanie się mitami i stereotypami dotyczącymi odżywiania może doprowadzić do wpajania nieprawidłowych nawyków żywieniowych  sobie i bliskim, niedoborów bądź wręcz przeciwnie nadmiaru niektórych składników odżywczych w organizmie, występowania chorób dietozależnych, zaburzeń żywieniowych, a także przynieść zupełnie odmienne skutki stosowanej diety w stosunku do oczekiwań.

Najpopularniejsze fakty i mity dotyczące żywienia:

Mit 

Ciemne pieczywo jest zawsze z pełnego ziarna. Ciemne pieczywo nie zawsze jest wykonane z pełnego ziarna (bielma, okrywy, zarodka), często wypiekane się je, tak jak pieczywo jasne,  z mąki pszennej mocno oczyszczonej. Ciemny kolor zawdzięcza karmelowi lub melasie. Faktem jest, że pieczywo pełnoziarniste jest zdrowsze od pieczywa białego, ponieważ zawiera więcej błonnika pokarmowego oraz ma niższy indeks glikemiczny.

Mit

Cytryna zawiera najwięcej witaminy C ze wszystkich owoców. Cytryna jest dobrym źródłem witaminy C (50 mg / 100 g produktu), podobnie jak większość cytrusów, ale prawie 3 razy więcej  witaminy C zawierają np. owoce czarnej porzeczki (182,60 mg / 100 g produktu), przetwory z owoców dzikiej róży, aronia, kiwi. Dodatkowo należy pamiętać, że dodanie cytryny do gorącej herbaty niszczy zawartą w niej witaminę C.

Mit

Od ziemniaków i makaronów wzrasta masa tkanki tłuszczowej. Ziemniaki są wartościowymi produktami spożywczymi. Są źródłem dużych ilości witaminy C, folianów, magnezu, fosforu, potasu oraz witamin z grupy B. W 100 g tych warzyw znajduje się ok. 70-80 kcal. Makaron dostarcza potasu, fosforu oraz witamin z grupy B. W 100 g tego produktu znajduje się średnio ok. 100 kcal. Jednak produkty te są spożywane zazwyczaj z tłuszczem, sosami, serami i innymi kalorycznymi dodatkami, co zwiększa ich wartość energetyczną. Z tego wynika przekonanie o tuczących właściwościach ziemniaków i makaronu.

Mit

Popijanie jedzenia jest wskazane. Nie powinno się spożywać płynów podczas jedzenia, gdyż proces trawienia zaczyna się już w jamie ustnej. Kęs pokarmowy jest trawiony przez enzymy. Napoje je wypłukują. Najlepiej napić się 30 minut przed posiłkiem lub 30 minut po jego zakończeniu.

Mit

Czerwone mięso jest niezdrowe. Czerwone mięso zawiera witaminę B12 i żelazo, którego brakuje w mięsie białym. We wszystkim należy zachować jednak umiar. Wołowinę ograniczyć można do jednego razu w tygodniu, warto sięgnąć też po kaczkę, gęś czy dziczyznę.

Mit

Ostatni posiłek najlepiej zjeść do godziny 18.00. Najlepsza pora na kolację to 2-3 godz. przed snem. Ostatni posiłek można więc jeść między 18.00-19.00, jeśli kładziemy się spać w miarę wcześnie. Jeśli zasypiamy po północy, spokojnie możemy coś zjeść jeszcze ok. 21.00. Jedząc bezpośrednio przed zaśnięciem obciążamy pęcherzyk żółciowy oraz wątrobę.

Mit

Można jeść ryby bez ograniczeń. Ryby ze zbiorników, gdzie w wodach znajduje się dużo toksyn środowiskowych i metali ciężkich (rtęć, arsen, kadm, ołów, dioksyny) takie jak panga, tuńczyk czy tilapia mogą być szkodliwe dla zdrowia. Ryby powinno się spożywać z ograniczeniem do 2 razy w tygodniu.

Fakt

Kawa ułatwia trawienie. Kawa zawiera związki, które pobudzają ściany żołądka do wydzielania enzymów trawiennych. Najlepiej spożywać ją przed lub po posiłku. W przeciwnym razie może prowadzić do nadtrawienia śluzówki żołądka, a w konsekwencji do nadtrawienia ścian żołądka. Należy pamiętać, że nie powinno się spożywać kawy przed pierwszym śniadaniem.

Fakt

Kakao może szkodzić. Kakao zawiera kwas szczawiowy, który obniża przyswajalność wapnia, magnezu, żelaza. Sporadycznie może wyzwalać też alergię. Podobne działanie wykazuje kawa czy czarna herbata, które również zawierają kwas szczawiowy. Szczawiany są niebezpieczne, ponieważ wiążą wapń tworząc nierozpuszczalne sole. Nadmierne spożywanie kwasu szczawiowego może powodować niedobory wapnia czy kamicę nerkową.

Fakt

Sól szkodzi. Sól jest potrzebna naszemu organizmowi, ale w bardzo niewielkich ilościach, gdyż jej nadmiar powoduje zatrzymywanie wody oraz przyczynia się do powstawania nadciśnienia tętniczego krwi. Sól powinna być wykorzystywana do przygotowania potraw. Należy unikać dosalania potraw gotowych.

Fakt

Jedzenie ogórka z pomidorem szkodzi. Nie powinnyśmy łączyć pomidora z ogórkiem. W ogórkach znajduje się enzym askorbinowy (askorbinoza), który niweluje działanie witaminy C zawartej w pomidorach.

Fakt

Słodziki bardziej szkodzą niż cukier. Niektóre słodziki naturalne takie, jak ksylitol - cukier z brzozy czy stewia mogą być wykorzystywane jako zamiennik cukru. Natomiast niektóre słodziki sztuczne takie, jak cyklamina, acesulfam, sorbitol czy aspartam mogą wykazywać działanie szkodliwe, drażniące oraz alergizujące. Dobrymi zamiennikami cukru białego są: miód, syrop z agawy, syrop z daktyli, syrop klonowy czy melasa ryżowa. 

Prawidłowy sposób odżywiania się warunkuje pełnię zdrowia oraz dobre samopoczucie. Należy poszerzać swoją wiedzę żywieniową korzystając ze sprawdzonych źródeł.

Bibliografia:

  1. Gawęcki J.: Człowiek i jego pokarm W: Gawęcki J. (red.) Żywienie Człowieka. Podstawy Nauki o Żywieniu. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
  2. Gawęcki J., Roszkowski W.: Wstęp do części 2: Uwarunkowania sposobu żywienia się społeczeństwa W: Gawęcki J. (red.), Roszkowski W. (red.) Żywienie Człowieka a Zdrowie Publiczne. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
  3. Instytut Żywności i Żywienia, Żywność, żywienie a zdrowie, Rok VII, Nr 1, Warszawa 1998.
  4. Instytut Żywności i Żywienia, Żywność, żywienie a zdrowie, Rok IX, Nr 3, Warszawa 2000.
  5. Rybowska A.: Stereotypy żywieniowe i ich wpływ na zachowania konsumentów. Probl. Hig i Epidemiol, 2013, 94 (3), 465-468

Autor: mgr inż. Dominika Mazurek- Poradnia Psychodietetyczna

Tagi: